متفورمین و استفاده از آن در درمان بیماریهای دیگر

داروی متفورمین که برای کنترل دیابت بسیار معروف است با روش متفاوتی نسبت به آنچه قبلاً تصور می شد در بدن کار خود را انجام می دهد. این یافتۀ جدید باعث استفادۀ وسیع تر این دارو در افراد مبتلا به سرطان و بیماریهای مرتبط با نقص در کمپکس TSC ، نظیر Ts (توبروس اسکلروسیز) و یک بیماری ریوی با نام LAM (Lymphangioleiomyomatosis) خواهد شد.

نتایج این تحقیقات بوسیلۀ پروفسورتوماس مدیر علمی انستیتو بیماریهای متابولیک در مجلۀ متابولیسم سلولی ماه می (May) به چاپ رسید.

متفورمین اولین بار بوسیلۀ بریستوg مایرز اسکویپ (Bristol-Myers squibb) به عنوان کلوگوفاژ (Glucophage یا از بین برندۀ گلوگز ) معرفی شد و در حال حاضر برای درمان افراد مبتلا به دیابت نوع  ٢ تجویز می شود. اما با تحقیقات اخیر احتمالاً برای درمان برخی سرطانها نیز بکار گرفته خواهد شد.

این دارو با متوقف کردن تولید قند در بدن و افزایش حساسیت به انسولین کار خود را انجام می دهد. محققین تصور می کردند که متفورمین یک عامل کاهندۀ انرژی است و این کار را با غیر فعال کردن mTOR یا mammalian target of rapamycin) از طریق آنزیم AMPK و فعال کردن کمپکس tuberous sclerosis انجام می دهد اما تیم پروفسور Thomasمشخص کرد که mTOR بدون عمل آنزیم AMPK نیز غیر فعال می شود و حتی بدون  TSC نیز (tuberous sclerosis complex )غیر فعال می شود. پروفسور Thomas و گروه تحقیقاتیش توانستند مشخص کنند که متفورمین برای غیر فعال کردن mTOR از آنزیم دیگری بنام RAG  GTPase استفاده می کند.

پروفسور توماس می افزاید با کشف این مسئله موارد استفاده از متفورمین برای درمان سایر بیماریها وسیعتر خواهدشد.

متفورمین برای ١٠٠میلیون نفر در جهان تجویز می شود . دارویی نظیر متفورمین که باعث بهبود حساسیت به انسولین می شود، می تواند بعنوان داروهایی که mTOR را مورد تهاجم قرار می دهند، استفاده شود. اما استفادۀ دراز مدت از این دارو می تواند اثرات زیان باری بر تولید انسولین توسط سلولهای بتا داشته باشد.

در دیابت نوع ٢ بدن توانایی استفادۀ صحیح از انسولین تولید شده را از دست داده است و چنانچه کنترل و درمان نشود، می تواند به  عوارضی نظیر کوری، از دست رفتن کلیه ها ، حملۀ قلبی و سکته و مشکلات تخریب عصبی و عروق خونی بیانجامد.

کلید نامۀ واژگان تخصصی:

Tuberous sclerosis* : یک بیماری ژنتیکی نادر است که باعث رشد تومورهای خوش خیم در مغز و سایر ارگانهای حیاتی نظیر کلیه، قلب، چشم، ریه و پوست شود.

دارای علائم مختلفی از جمله تشنج، تأخیر در رشد ،مشکلات رفتاری، مشکلات پوستی ،بیماریهای ریوی و کلیوی است که این اتفاقات بدلیل جهش در یکی یا هر دو ژن "'TSC1 یا "TSC2" که پروتئین های tuberin  hamartin   -  راکد می کنند ، ایجاد می شود.

*(mTOR ) mammalian target of rapamYcin  

که نام دیگر آن mechanistic target of rapamycin است، یک پروتئین است که درانسان بوسیلۀ ژن FRAP1 کد می شود . mTOR یک آنزیم سرین- تریونین کیناز است که در رشد سلولی ، تقسیم سلولی، قدرت تحرک سلولی، بقاء سلول، سنتنز پروتئین و نسخه برداری نقش دارد. mTOR در مسیرهایی شامل انسولین ، فاکتورهای رشد(IGF-2 و IGF-1) و تقسیم میتوز نقش دارد. mTOR  همچنین مقدار مواد غذایی و انرژی سلول را حس می کند و وضعیت اکسید و احیاء سلولی را می سنجد. چنانچه mTOR  از تنظیم خارج شود منجر به بیماریهای نظیر سرطان می شود.

mTORبخش کاتالیتیک یک مجموعۀ دو بخشی از یک کمپکس مولکولی است mTOR با تقسیم سلولی، توموزایی و متابولیسم سلولی مرتبط است.

Lymphangioleiomyomatosis* یا LAM

یک بیماری ریوی است که بر اثر تقسیم سلولی نامنظم در لایۀ ماهیچه صاف leiomyoma موجود در نایژه ها ،حنجره و فضاهای بین عروق و لیمفاتیک ایجاد می شود که در نتیجۀ این تقسیمات راههای هوایی کوچک مسدود می شود و به تشکیل کیست های ریوی و قفسۀ سینه ولیمفاتیک می انجامد.

LAM بصورت نادر اتفاق می افتد و تنها بروی زنانی که معمولاً در سنین پائین بچه دار می شوند، اثر می گذارد. LAM همچنین در بیمارانی که به tuberous scierosis مبتلا هستند نیز ایجاد می شود.